Infrastructuur

Een veilige en kwaliteitsvolle infrastructuur is belangrijk voor de kinderopvang. 

Wil je tips en advies voor een functioneel, kwaliteitsvol en veilig gebouw? Of ben je op zoek naar subsidies voor infrastructuur? Dan kan je bij VIPA terecht, het Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden.

Bezoek de website van Departement Zorg voor:

• Zelfevaluatie infrastructuur kinderopvang:
  • De tool ‘Advies op maat’ voor jouw opvanglocatie.
  • De ‘Rekentool aantal opvangplaatsen’ om te bepalen hoeveel kinderen je kan opvangen.
• Planadvies: VIPA analyseert jouw bouw- of verbouwplannen voor een optimale indeling en inrichting.
• VIPA-investeringssubsidies: financiële ondersteuning voor infrastructuurprojecten.

VIPA stelt begin 2026 60 miljoen euro ter beschikking voor de bouw en renovatie van infrastructuur voor nieuwe plaatsen die van Opgroeien een subsidiebelofte hebben voor de basissubsidie of de subsidie inkomenstarief. 

Organisatoren kunnen deze subsidie krijgen via de gemeente (voor Brussel: via de Vlaamse Gemeenschapscommissie of VGC). Meer informatie vind je op de website van VIPA.

Wil je een gebouw ontwerpen dat zowel kinderopvang als andere voorzieningen (onderwijs, woonzorg) huisvest? Of een locatie die eenvoudig van functie kan veranderen?

Bezoek het Kenniscentrum Multifunctioneel Bouwen van VIPA voor inspiratie en richtlijnen.

Naast de minimale infrastructuurvereisten uit de vergunningsvoorwaarden zijn er nog enkele aandachtspunten die kunnen helpen om de opvangomgeving extra aangenaam en stimulerend te maken.

• Zorg voor voldoende ruimte voor ontvangst, opslag, maaltijden, verzorging, poetsen, vergaderen en sanitaire voorzieningen.
• Creëer een aangename omgeving voor kinderen en begeleiders, waar jullie functioneel, veilig en gezond kunnen werken: voldoende daglicht, zicht naar buiten, voldoende plafondhoogte, toegankelijkheid, een gezond binnenmilieu, aangename temperatuur, ergonomische inrichting en goede akoestiek.
• Stem de inrichting af op de behoeften van kinderen en stimuleer hun ontwikkeling met een inspirerende omgeving. Gebruik hierbij dimensie 5 ‘Omgeving’ uit het zelfevaluatie-instrument MeMoQ.

Een gezond binnenklimaat draagt bij aan gezondheid van jonge kinderen en medewerkers. Verschillende factoren, zoals temperatuur, luchtvochtigheid en ventilatie, hebben invloed op de luchtkwaliteit. Een goed beheer van deze omgevingsfactoren maakt het binnenklimaat gezond.

Ongezonde binnenlucht kan een invloed hebben op de ontwikkeling van de kinderen en zorgt voor een grotere kans op virusverspreiding. Een goede ventilatie is cruciaal voor een gezond binnenklimaat. Het kwaliteitskader voor ventilatie van het Departement Zorg helpt je de luchtkwaliteit te verbeteren met: 

• Een kwaliteitshandboek ventilatie in de kinderopvang. 
• Een risicoanalyse via CO2-metingen en een mogelijke ventilatieaudit. 
• Een ventilatieplan om structureel aandacht te besteden aan ventilatie. 
• Een ventilatierapport om de luchtkwaliteit te monitoren en te evalueren. 

Ga aan de slag met de instrumenten van Departement Zorg 

Als de temperatuur en vochtigheidsgraad te hoog of te laag is, voelt de omgeving niet comfortabel aan. Daarnaast is een vochtige omgeving een ideaal klimaat voor huisstofmijt en schimmels.  Een gezonde luchtvochtigheid ligt in de winter tussen 40% en 60% en in de zomer tussen 30% en 70%. 

In de winter moet je de ruimtes kunnen verwarmen: 

• In de leefruimte is een temperatuur van 20°C ideaal 
• In de rustruimte is 18°C optimaal, met een minimum van 15°C om condensatie en schimmelvorming te voorkomen. 

In de zomer:

• De temperatuur binnen comfortabel houden is in de zomer niet altijd evident. Structurele aanpassingen hebben het meeste effect: de omgeving vergroenen, de warmte buiten houden, het gebouw aanpassen (isoleren, ventileren,..) 
• In het achtergronddocument hitte en kinderen lees je hoe je je kan voorbereiden op warme dagen.
• Een gezonde slaapomgeving is best niet te warm. Door kledij en bedmateriaal aan te passen en met extra toezicht hou je op warme dagen de slaapsituatie veilig voor de kinderen.  

Probeer eerst te voorkomen dat de warmte binnenkomt. Hou overdag ramen en deuren dicht, gebruik zonwering en verlucht ’s nachts als het afkoelt. Als dat onvoldoende helpt, kan tijdelijk airco gebruiken een oplossing zijn. Let dan hierop: 

• Zet de temperatuur niet te laag (tussen 22 en 26°C) zodat het verschil met buiten niet te groot wordt  
• Zorg dat er ook verse lucht binnenkomt  
• Laat het toestel goed onderhouden en schoonmaken  
• Richt de koude lucht niet rechtstreeks op de kinderen  

Meer info: Richtlijn gebruik mobiele airco in de zorgsector | Warme 

• De drinkwaterkwaliteit wordt om de drie jaar gecontroleerd in groepsopvang en steekproefsgewijs in gezinsopvang. De drinkwatermaatschappijen zijn verplicht de kwaliteit van het drinkwater op te volgen, in opdracht van Zorg en Gezondheid en de Vlaamse Milieumaatschappij.
• Controleer steeds de legitimatie van waterstaalnemers via www.aquaflanders.be.

• Kinderopvang met 15 of meer nachtopvangplaatsen en aerosolproducerende installaties (bv. douches) moeten preventieve maatregelen nemen tegen legionella.
• Meer info en aanbevelingen vind je op de website van Zorg en Gezondheid.

Roken is verboden in de kinderopvang. De opvang valt onder de federale regelgeving voor rookvrije openbare ruimtes.

De informatie over hoogspanningskabels en andere straling vind je op de website van Kind en Gezin bij de informatie voor ouders.

PFAS-stoffen kunnen gezondheidsrisico’s met zich meebrengen, zoals een verminderde vaccinatierespons, lager geboortegewicht, verstoringen van de immuniteit en hormoonbalans.

Energiebesparende maatregelen verlagen niet alleen de kosten, maar verbeteren ook de luchtkwaliteit en dragen bij aan duurzaamheid.

Bij VIPA kan je een gratis energiescan aanvragen om te ontdekken hoe je opvanglocatie energie-efficiënter kan worden. Daarnaast zijn er klimaatsubsidies beschikbaar voor energiebesparende aanpassingen.