Het project ‘Veilig en omringd opgroeien van in de buik’ ging in 2021 van start in Limburg. Het vertrekt vanuit een eenvoudige maar ambitieuze doelstelling: grote zorgen tijdens de zwangerschap niet laten escaleren tot crisis na de geboorte, maar zo vroeg mogelijk samen zoeken naar wat nodig is om een baby veilig te laten ontwikkelen én omringd te laten opgroeien in de eigen omgeving.
Waarom al tijdens de zwangerschap?
De zwangerschap is een unieke periode: er is tijd om vertrouwen op te bouwen, om zorgen helder te benoemen en om afspraken te maken vóór de baby thuiskomt. Voor ouders kan het ook een moment zijn waarop ze opnieuw perspectief voelen en stappen durven zetten.
“De zwangerschap is een heel belangrijke periode: ouders én mensen rond hen zien het vaak als een nieuwe start, een kans om het anders te doen. Die tijd zet mensen ook in actie.” Enola, consulent ondersteuningscentrum jeugdzorg (OCJ)
Hoe verloopt de begeleiding?
In het project werken consulenten van de ondersteuningscentra jeugdzorg samen met Kind en Gezin en met partners in de perinatale zorg. Een belangrijk uitgangspunt is vrijwilligheid: ouders worden niet ‘overgenomen’, maar betrokken als actieve partners. Samen wordt in kaart gebracht wat er goed loopt, wat zorgen baart en wie in het netwerk kan helpen om de veiligheid en rust te vergroten.
“We weten dat wat we vragen veel is: we komen in ouders hun privé, in iets heel intiems. Daarom is partnerschap cruciaal: zorgen op tafel leggen én samen bekijken wat nodig is zodat een kindje veilig en omringd kan opgroeien.” Tessa, regionaal stafmedewerker
“In het begin was ik vooral bang”
Wie in de zwangerschap met jeugdhulp in contact komt, draagt vaak al een hele geschiedenis mee. Schaamte, eerdere negatieve ervaringen met hulpverlening of de angst om je kind te verliezen maken het extra moeilijk om de deur open te doen. Net daar wil het project helderheid en voorspelbaarheid brengen: wat zijn de zorgen, wat is het doel, en welke stappen zijn er mogelijk?
“In het begin was ik heel angstig. De grootste angst was: komen ze de kindjes afpakken? Die sprong in het onwetende… Niet weten waar we gingen eindigen.” Mama
“Het netwerk vond ik het moeilijkst. Je moet ineens mensen bij je thuis binnenlaten, in je privé. Maar als je uitleg krijgt en wat tijd om eraan te wennen, ging dat eigenlijk vrij vlot.” Papa
Het uitbouwen van een steunend netwerk is vaak een kantelpunt. Niet als ‘extra verplichting’, maar als iets dat blijft wanneer professionele hulp weer kan loslaten.
Wat verandert er als het wél lukt?
Ouders geven aan dat het traject vooral helpt om te vertalen van ‘zorgen’ naar ‘doen’: een plan, duidelijke afspraken en mensen die weten wat hun rol is als het moeilijk gaat. Dat maakt steun concreet en verlaagt stress, net op het moment dat een gezin het meest kwetsbaar is.
“Ik denk niet dat we zonder dit traject zoveel bereikt hadden. We staan sterker, stabieler en positiever in het leven. Alleen had ik dat niet gekund.” Mama
Vooruitblik: expertise delen en verder bouwen
Vijf jaar ‘Veilig en omringd opgroeien van in de buik’ toont dat vroeg werken loont: niet door problemen te minimaliseren, wel door ze tijdig bespreekbaar te maken, samen verantwoordelijkheid op te nemen en steun duurzaam te verankeren in het netwerk. De ambitie blijft om de opgebouwde expertise te blijven delen en, waar mogelijk, uit te breiden.
“Onze grootste hoop is dat er een Vlaamse uitrol komt, zodat zoveel mogelijk ongeboren baby’s al van in de zwangerschap ondersteund kunnen worden.” Tessa
Meer weten?
- Bekijk het volledige interview met Tessa en Enola bij het gezin
- Veilig en omringd opgroeien van in de buik | Opgroeien
