De Vlaamse Regering keurde daarvoor op vrijdag 22 mei wijzigingen goed aan het decreet Integrale jeugdhulp. De kern van die aanpassing is een scherpere rolverdeling en versterkte samenwerking tussen de ondersteuningscentra jeugdzorg (OCJ) en de Vertrouwenscentra Kindermishandeling (VK). De wijziging past binnen het breder plan Jeugdhulp en moet bijdragen aan een betere bescherming van kinderen en jongeren.
Naar één gemandateerde voorziening
Opgroeien in een verontrustende leefsituatie heeft impact op de veiligheid en ontwikkeling van een kind of jongere. Op zulke momenten is het belangrijk dat hulp snel en doeltreffend kan starten.
Wanneer vrijwillige hulp niet wordt aanvaard of vastloopt, kan een gemandateerde voorziening tussenkomen. In Vlaanderen zijn er vandaag twee gemandateerde voorzieningen: de ondersteuningscentra jeugdzorg en de Vertrouwenscentra Kindermishandeling. Deze voorzieningen zijn door de overheid erkend om, wanneer dat maatschappelijk noodzakelijk is, in te grijpen om kinderen en jongeren te beschermen.
Om de aanpak transparanter te maken, is nu gekozen voor één gemandateerde voorziening als aanspreekpunt bij ernstige verontrusting: het ondersteuningscentrum jeugdzorg van Opgroeien.
Kindermishandeling vraagt samenwerking
Kindermishandeling is een ernstige vorm van verontrusting. Vaak spelen er meerdere zorgen binnen een gezin. Dat vraagt een aanpak waarin mandaat en expertise elkaar versterken.
De rollen van het OCJ en het VK worden daarom duidelijker afgebakend binnen één gezamenlijk traject:
- Het VK blijft de gespecialiseerde partner voor advies en hulpverlening bij (een vermoeden van) kindermishandeling en kan meldingen van elke professional over die vermoedens ontvangen.
- De hulp die het VK opstart, wordt steeds in nauwe medewerking met de betrokkenen ingevuld, zodat kindermishandeling gestopt kan worden en herstel mogelijk wordt.
- Biedt vrijwillige hulp onvoldoende bescherming, dan wordt het OCJ ingeschakeld. Het OCJ onderzoekt de maatschappelijke noodzaak en kan een aanklampend traject opstarten met als doel om de veiligheid voor het kind terug duurzaam te realiseren samen met betrokkenen.
- In uitzonderlijke situaties waarin onmiddellijke bescherming nodig is en het OCJ niet tijdig betrokken kan worden, kan het VK de situatie rechtstreeks melden bij het parket.
Continuïteit voor kinderen, jongeren en gezinnen
De kracht van deze aanpak zit in meer continuïteit en samenwerking. Wanneer een traject vanuit het VK wordt aangemeld bij het OCJ, blijft de opgebouwde ondersteuning behouden. Het traject wordt dus niet onderbroken.
Het VK kan betrokken blijven met zijn expertise op het vlak van hulpverlening bij kindermishandeling, terwijl het OCJ bijkomende slagkracht en een duidelijk mandaat inbrengt wanneer bescherming moet worden versterkt. Zo ontstaat een samenhangend traject met meer houvast voor gezinnen en vooral meer kansen om kinderen en jongeren tijdig en gepast te beschermen.
“Samenwerking maakt het verschil”, benadrukt Nadine Aerts, afdelingshoofd Jeugdzorg en -bescherming bij Opgroeien. “Hoe duidelijker de rollen en hoe sterker de afstemming, hoe beter kinderen, jongeren en gezinnen de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.”
Meer duidelijkheid voor het werkveld
Ook voor professionals wordt het eenvoudiger om te handelen bij verontrusting. Wanneer er ernstige zorgen zijn over de veiligheid of ontwikkeling van een kind, is duidelijker wie wanneer aan zet is. Er moet niet langer gekozen worden tussen verschillende sporen: expertise rond kindermishandeling en een traject met een gemandateerde voorziening kunnen samen en afgestemd worden ingezet.
"Een Vertrouwenscentrum blijft aanspreekbaar voor elke professional die zich zorgen maakt over kindermishandeling en we versterken de aanpak vanuit een betere samenwerking met de OCJ. Dit is een belangrijke evolutie om de veilige en kansrijke ontwikkeling van kinderen en jongeren centraal te zetten”, legt Tim Stroobants, directeur Vlaams Expertisecentrum Kindermishandeling, uit.
Deze duidelijke rolverdeling moet ertoe bijdragen dat kinderen en jongeren zich zo veilig mogelijk kunnen ontwikkelen, met hulp die past bij de situatie: vrijwillig waar het kan, aanklampend waar het nodig is.
Nieuwe stap in uitvoering plan Jeugdhulp
Naast de keuze voor één gemandateerde voorziening, wordt ook het capaciteitsbeheersysteem decretaal verankerd. Daarnaast wordt scherper afgelijnd in welke situaties beroep kan worden gedaan op het crisismeldpunt en crisisjeugdhulpverlening. Met deze aanpassingen zet de Vlaamse Regering een volgende stap in de uitvoering van het plan “Transparant, toegankelijk, proactief en geïntegreerd: de jeugdhulp van morgen”.
Meer weten? Ga naar de website voor meer info over het plan Jeugdhulp.
