Onderzoek van Netwerk Mediawijsheid (2023) onderscheidt 6 categorieën van online grensoverschrijdend gedrag: online informatiemanipulatie, digitaal vigilantisme, online haat, online pesterij en geweld, cyberbedrog en online zelfbeschadiging.
1. Online informatiemanipulatie
Dit gaat over het verspreiden van onjuiste of misleidende informatie met als doel anderen te beïnvloeden of schade toe te brengen.
2. Digitaal vigilantisme
Hierbij nemen mensen online het recht in eigen hand door anderen publiekelijk aan te vallen of te ‘bestraffen’. Denk aan het openbaar maken van persoonlijke gegevens (doxing), iemand publiekelijk vernederen (shaming) of buitensluiten (cancelen), en online jacht maken op vermoedelijke kindermisbruikers (pedojagen).
3. Online informatiemanipulatie
Online haat verwijst naar discriminerende of vernederende haatspraak op internet. Vaak bevat online haat een racistische, seksistische en/of queerfobe component.
4. Online pesterij en geweld
Dit type omvat herhaaldelijk en doelbewust lastigvallen van anderen via digitale platforms. Dit kan verschillende vormen aannemen, zoals cyberpesten, waarbij iemand online wordt beledigd, uitgesloten of belachelijk gemaakt, of trolling, waarbij opzettelijk wordt geprovoceerd of ruzie wordt veroorzaakt. Ook het zonder toestemming verspreiden van seksueel getinte beelden, bekend als shame sexting of wraakporno, valt hieronder. Daarnaast hoort grooming hierbij, waarbij iemand het vertrouwen van een ander wint met het doel om later seksueel grensoverschrijdend gedrag of misbruik te plegen. Extreme grappen (extreme pranks) die iemand ernstig kunnen schaden en online bedreigingen vallen ook onder deze categorie.
5. Cyberbedrog
Cyberbedrog is het opzettelijk misleiden of oplichten van anderen via digitale middelen. Voorbeelden zijn phishing, waarbij massaal valse berichten worden gestuurd om gegevens te stelen, en pretexting, waarbij iemand een geloofwaardig verhaal verzint om vertrouwelijke informatie te verkrijgen. Bij catfishing doen mensen zich online voor als iemand anders om te manipuleren of geld te krijgen.
6. Online zelfbeschadiging
Dit type gedrag richt zich op schadelijke acties tegen de eigen persoon. Denk aan extreme online challenges, problematisch game- of socialmediagebruik (verslaving), of online gemeenschappen die verstoord eetgedrag en ander destructief gedrag stimuleren.