Ouderbetrokkenheid: hefboom voor gelijke onderwijskansen?
Sterke ouderbetrokkenheid versterkt de leerprestaties van kinderen. Onderzoek toont een gemiddelde leerwinst van 2 tot 3 maanden.
Ouderbetrokkenheid omvat zowel wat ouders thuis doen ter ondersteuning van het leren van hun kind als hun betrokkenheid bij de schoolcontext. Het is daarmee een belangrijke hefboom om leerachterstand te voorkomen of te beperken, zeker bij kinderen in een kwetsbare positie.
Toch blijkt investeren in ouderbetrokkenheid in de praktijk niet altijd het gewenste effect te hebben. Wanneer ouderbetrokkenheid te eenzijdig wordt ingevuld, kan ze ongelijkheden onbedoeld versterken (VBJK, 2018).
Van verwachtingen naar partnerschap
Te vaak wordt ouderbetrokkenheid vooral gedefinieerd vanuit wat de school verwacht dat ouders doen: aanwezig zijn op formele momenten zoals infoavonden en oudercontacten, helpen bij schoolactiviteiten, briefjes invullen, agenda’s nakijken, ect. Er wordt met andere woorden van ouders vaak eenzelfde participatie verwacht, terwijl hun financiële, sociale en culturele mogelijkheden ongelijk zijn.
Wanneer ouders hier niet aan beantwoorden, ontstaat soms het beeld van “niet-betrokken ouders”. Nochtans toont onderzoek aan dat alle ouders het beste willen voor hun kinderen en dat zij op zeer uiteenlopende manieren betrokken zijn bij hun schoolloopbaan.
De vraag is dus niet hoe we ouders betrokken moeten maken – dat zijn ze al. De uitdaging is eerder: hoe herken, erken en valideer je hen in hun ouderrol en hoe kan de school van daaruit een gelijkwaardig partnerschap uitbouwen?
Van instrumenteel naar wederkerig
Dit vraagt om een verschuiving van een instrumentele kijk op ouderbetrokkenheid naar een wederkerige benadering. De school neemt daarbij geen taken van ouders over en legt geen normatief opvoedingsmodel op, maar vertrekt vanuit de leefwereld van het gezin. Binnen die context wordt de ouder erkend als deskundige in zijn of haar ouderschap. Ouder en school nemen zo samen de rol van medeopvoeders op, elk vanuit hun eigen verantwoordelijkheid.
De focus verschuift daarbij van het streven om ouders “meer” te laten participeren naar het creëren van voorwaarden waarin ouders zich betrokken kunnen voelen, erkenning krijgen in hun ouderrol en ruimte ervaren voor inspraak en medezeggenschap.