Veranderende realiteit van buitenlandse adoptie
We bundelen enkele kerncijfers over adoptie in Vlaanderen voor alle betrokkenen binnen de adoptiedriehoek: geadopteerden, adoptieouders en geboorteouders. Wil je je meer verdiepen? Raadpleeg dan het Cijferrapport Adoptie en de activiteitenverslagen van het Vlaams Centrum voor Adoptie.
Geadopteerden
In 2024 werden in Vlaanderen 18 kinderen binnenlands geadopteerd en 25 vanuit het buitenland. Deze cijfers liggen aanmerkelijk lager dan pakweg tien jaar geleden, toen het aantal interlandelijke adopties in Vlaanderen nog tussen de 120 en 250 kinderen per jaar lag. Ook het aantal binnenlandse adopties is sinds die tijd gehalveerd.
Deze dalende trend kent meerdere oorzaken. In verschillende herkomstlanden zijn de levensomstandigheden verbeterd, is er meer toegang tot anticonceptie en abortus en is het stigma rond alleenstaand ouderschap afgenomen. Tegelijk investeren landen sterker in eigen jeugdzorg en binnenlandse adoptie. Daarnaast besloten sommige ontvangende landen, als ook Vlaanderen, om interlandelijke adoptie (tijdelijk of definitief) stop te zetten. Dit na het vaststellen van wanpraktijken.
Het onderzoek naar dossiers waarin zich mogelijk wanpraktijken voordeden werd in Vlaanderen in 2019 opgestart. Naar aanleiding van de voorlopige conclusies van de onderzochte dossiers, riep de toenmalig minister eind november 2023 adoptiebetrokkenen op om melding te maken van (vermoedens van) fouten in hun adoptie- of afstandsprocedure. Op een jaar tijd meldden zich 203 adoptiebetrokkenen bij het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA): 153 geadopteerden, 43 adoptieouders en 7 geboorteouders of eerste ouders (uit België en Frankrijk). Het VCA registreerde alle meldingen en organiseerde gesprekken waarin bezorgdheden konden worden besproken en mogelijke aanknopingspunten voor verder onderzoek verkend. In 2024 vonden 104 gesprekken plaats.
Adoptieouders
In 2024 waren er 117 aanmeldingen van personen die graag een ongekend kind zouden adopteren uit binnen- of buitenland. Zij dienen een voorbereidingscursus te volgen en moeten door de familierechter geschikt worden verklaard om te adopteren.
Geboorteouders
Adoptie kan alleen bestaan in het licht van de afstand die de geboorteouders deden van hun kind. Toch blijft deze groep vaak buiten beeld.
De podcastreeks ‘Onomkeerbaar Apart’ van Steunpunt Adoptie brengt getuigenissen van geboorteouders of eerste ouders. De reeks geeft inzicht in de complexe realiteit die verbonden is aan de afstand voor en na adoptie.
Kinderen met een specifieke ondersteuningsbehoefte
Niet alleen de aantallen, maar ook het profiel van de kinderen die vandaag voor adoptie in aanmerking komen, is sterk veranderd. Het gaat steeds vaker om kinderen met een specifieke ondersteuningsbehoefte (special needs), zoals:
- oudere kinderen,
- kinderen met medische noden,
- kinderen met een ontwikkelingsachterstand,
- of kinderen met een extra belastende achtergrond, waaronder complex trauma.
In 2024 hadden 19 van de 25 interlandelijk geplaatste kinderen (76%) één of meerdere specifieke zorgnoden.
Deze evolutie roept belangrijke vragen op over de draagkracht van adoptieouders en de beschikbare ondersteuning na adoptie in Vlaanderen.