Vraag en antwoord over stopzetting interlandelijke adoptie

Tijdens de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement op 4 maart 2026 beantwoordde Vlaams minister van Welzijn, Caroline Gennez, vragen over interlandelijke adoptie. Parlementsleden vroegen onder meer of een uitfasering van interlandelijke adoptie kan worden onderzocht en hoe de opvolging van lopende dossiers door het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA) verloopt. Aanleiding was onder meer een recente getuigenis in de media over een adoptie in 2023, die vragen doet rijzen over de praktijk en realiteit vandaag.

Verschillende partijen benadrukten tijdens het debat dat het belang van het kind altijd centraal moet staan en dat uitfasering onderzocht moet worden, omdat er onvoldoende garanties zijn dat internationale adoptie altijd ethisch en correct verloopt.

Minister Gennez stelde vast dat er in het parlement een brede bereidheid bestaat om dit debat te voeren. Zij verwees daarbij naar de conclusies van het expertenpanel (2021) en naar het Haags Adoptieverdrag, waarin adoptie wordt benaderd als een jeugdbeschermingsmaatregel. De minister kondigde aan het overleg verder te zullen voeren met alle betrokken actoren, waaronder het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA), nazorgdiensten en (kandidaat)adoptieouders.

Eind april 2026 besliste de Vlaamse Regering op welke manier de afbouw van interlandelijke adoptie zal gebeuren. Er werd gekozen voor een scenario dat de rechten en het belang van het kind centraal stelt. Na aanpassing van het regelgevend kader zullen enkel nog adoptieprocedures worden afgerond waarvoor al een voorstel tot matching aan het VCA werd voorgelegd.

Voor de dossiers die nog worden afgewerkt, gaat het om procedures die al ver gevorderd zijn, vaak na jarenlange voorbereiding en intensieve begeleiding, en die plaatsvinden binnen een strikt juridisch en administratief kader.

De beslissing om interlandelijke adoptie af te bouwen is toekomstgericht en structureel, terwijl de afhandeling van lopende dossiers vertrekt vanuit zorgvuldigheid, proportionaliteit en het concrete belang van het individuele kind.

Voor de dossiers die nog worden afgewerkt, gaat het om procedures die al ver gevorderd zijn, vaak na jarenlange voorbereiding en intensieve begeleiding, en die plaatsvinden binnen een strikt juridisch en administratief kader.

De beslissing om interlandelijke adoptie af te bouwen is toekomstgericht en structureel, terwijl de afhandeling van lopende dossiers vertrekt vanuit zorgvuldigheid, proportionaliteit en het concrete belang van het individuele kind.

Een nieuw decreet is nodig omdat interlandelijke adoptie en de organisatie ervan in Vlaanderen decretaal zijn geregeld. Beleidsintenties of beslissingen van de Vlaamse Regering volstaan niet om dat kader te wijzigen. Alleen het Vlaams Parlement kan beslissen om de bestaande regelgeving te wijzigen of op te heffen. Een nieuw decreet is dus noodzakelijk om rechtsgeldig vast te stellen welke dossiers afgewerkt kunnen worden, of in de toekomst nog mogelijk zijn (intra-familiale adopties).

Eens de nieuwe regelgeving over interlandelijk adoptie inwerking treedt, zullen er geen nieuwe interlandelijke adoptieprocedures meer mogelijk zijn. Enkel de dossiers waarvoor het VCA een voorstel tot match heeft ontvangen, zullen op dat moment nog kunnen worden afgerond met de nodige zorg en begeleiding. De nazorg en begeleiding voor geadopteerden en hun gezin lopen onverminderd verder. Er is geen enkele garantie dat men nog een match ontvangt voor de inwerkingtreding van het nieuwe decreet.

Binnenlandse adopties lopen verder binnen het bestaande decretale kader. De beslissing van de Vlaamse Regering heeft geen impact op het verloop van de binnenlandse adoptieprocedures.

In de toekomst zal de grote verandering in het voortraject liggen, dat zal georganiseerd worden door Pleegzorg Vlaanderen. De voorbereiding zal gaan over het zorgen voor een kind van iemand anders (wat zowel voor adoptie- als voor pleegkinderen het geval is). Wie verder wil gaan naar adoptie zal nog steeds een attest van voorbereiding kunnen krijgen om een verzoek tot geschiktheid in te dienen bij de rechtbank. Daarvoor zal een aanmelding - na het volgen van de voorbereiding op het zorgen voor een kind van iemand anders - bij VCA opnieuw nodig zijn.

Verwacht wordt dat de nieuwe regelgeving in voege treedt in 2027.

Vanaf eind 2023 (aanvang van de adoptiepauze) werden er geen nieuwe kandidaten meer uitgenodigd om te starten met de voorbereiding met het oog op een interlandelijke adoptie. Enkel wie op dat ogenblik al gestart was, kan zijn procedure verderzetten. Dit gaat om een beperkte groep mensen.

Dat is moeilijk in te schatten, rekening houdend met het aantal kandidaten met een dossier in het herkomstland, de complexe noden van de kinderen voor wie we een gezin zoeken, en de ambitie om in de loop van 2027 nieuwe wetgeving in te voeren, zal het gaan om een beperkt aantal dossiers.

De beslissing van de Vlaamse Regering is enkel van toepassing op Vlaanderen. Mensen die in Brussel of in Wallonië wonen, kunnen met hun vragen terecht bij de Centrale Autoriteit van de Franse Gemeenschap. Wie in Vlaanderen woont, kan niet terecht bij de Waalse diensten.

De Vlaamse Regering heeft beslist om enkel nog de lopende adoptieprocedures af te werken voor mensen die al een geschiktheidsvonnis hebben en waar al een voorstel tot matching is van een kind uit het buitenland. Het regelgevend werk is nog lopend en in tussentijd blijft het huidige kader van kracht. De realiteit is echter wel dat de huidige wachttermijnen bijzonder lang zijn, waardoor het onmogelijk wordt om een interlandelijke adoptieprocedure af te ronden.

Na de inwerkingtreding van het nieuwe decreet zullen enkel dossiers waarvan al een voorstel tot matching werd voorgelegd aan het VCA afgewerkt kunnen worden. Eens geschikt duurt het nog verschillende jaren voordat er een voorstel tot matching kan volgen en is het bijgevolg niet realistisch om nog een adoptieprocedure te kunnen afronden.

• Je hebt een geschiktheidsvonnis maar nog geen samenwerking met een herkomstland afgesloten. Wat nu?
  
  Nadat je een geschiktheidsvonnis hebt ontvangen, duurt het normaalgezien nog verschillende jaren voordat er ook effectief een matching plaatsvindt. Dit betekent dat het niet realistisch is om nog een procedure af te ronden voordat de nieuwe regelgeving in voege is.
   
• Wat zijn dan nog jouw mogelijkheden? 
  
  Interlandelijke adoptie is niet meer mogelijk van zodra de nieuwe regelgeving in voege is. Je kan je opnieuw aanmelden bij het nieuwe voortraject waarbij je je kandidaat stelt voor pleegzorg/adoptie.
   
• Kan je overstappen naar binnenlandse adoptie? 
  
  Neen, enkel dossiers die aangemeld werden voor 1 april 2019 bij het VCA, kunnen deze overstap overwegen. Je neemt hiervoor dan contact op met VCA via adoptie@opgroeien.be

• Hoe groot is de kans dat mijn adoptieprocedure nog leidt tot een voltooide adoptie?
  
  Dit moet individueel bekeken worden en is afhankelijk van het stadium waarin je dossier zich bevindt. Je kan hiervoor terecht bij het begeleidingsteam via adoptiebegeleiding@opgroeien.be
   
• Wat als mijn adoptieprocedure niet tot een adoptie heeft geleid na de inwerkingtreding van het nieuwe decreet?
  
  Als het VCA nog geen matchingsvoorstel heeft ontvangen voor jouw dossier op het moment dat de nieuwe regelgeving in voege is, kan je niet meer interlandelijk adopteren.
   
• Wat met de al gemaakte kosten?
  
  Kandidaat-adoptanten hebben aan de procedure gerelateerde kosten gemaakt, zoals vertaal- en legalisatiekosten. De Vlaamse Regering onderzoekt of en welke mogelijkheden er zijn tot compensatie.

Intrafamiliale adoptie gaat uitsluitend over adopties van kinderen uit het buitenland door verwanten tot de vierde graad of kinderen waarmee kandidaat-adoptanten een sociaal affectieve band kunnen aantonen voorafgaand aan de adoptieaanvraag.

De beslissing tot stopzetting van interlandelijke adopties heeft geen impact op intrafamiliale adoptiedossiers. VCA blijft hierbij de nodige zorg en begeleiding bieden en onderzoekt altijd individueel in welke mate een intrafamiliale adoptie wenselijk en juridisch haalbaar is.

Op dit moment wordt er gewerkt aan een nieuw decretaal kader, dit impliceert dat de huidige procedures momenteel nog verder lopen en je in principe nog altijd kan aanmelden voor een interlandelijke adoptie. Je zal op de wachtlijst worden geplaatst, maar er worden geen informatiesessies noch voorbereidingscursussen meer georganiseerd.

We ontraden iedereen om op dit moment een adoptieprocedure te starten.

In de toekomst zal er een gezamenlijk voortraject voor pleegzorg en adoptie komen, waarbij men vertrekt vanuit de nood van kinderen aan opvang in een gezinscontext. Meer dan 1000 kinderen in Vlaanderen wachten vandaag op pleegouders.

Concreet betekent dit dat voor wie in dit gezamenlijk voortraject stapt, enkel nog pleegzorg en - in zeer beperkte mate - binnenlandse adoptie mogelijk zal zijn. De voorbereiding zal beide trajecten omvatten en de nadruk komt te liggen op de bereidheid om, al dan niet tijdelijk, een kind een plek te bieden binnen het eigen gezin.

Het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA).

Juridisch gezien verandert er niets aan jouw situatie. Jouw juridische status en plaats in jouw gezin, blijven ongewijzigd. Tegelijk begrijpen we dat deze beslissing iets kan raken: vragen over je achtergrond, je adoptie of hoe daar vandaag naar gekeken wordt. Die reacties zijn persoonlijk en kunnen sterk verschillen.

Heb je nood aan een gesprek met een professional, dan kan je hiervoor altijd terecht bij Steunpunt Adoptie. Als je liever met lotgenoten praat, kan je een beroep doen op a-Buddy of de bestaande belangengroepen. De lijst met mogelijkheden voor lotgenotencontact vind je via www.steunpuntadoptie.be/nl/geadopteerd/lotgenotencontact

Nee. Deze beslissing gaat over het systeem van interlandelijke adoptie en de manier waarop dat georganiseerd werd, niet over individuele levensverhalen. Jouw adoptie maakt deel uit van wie je bent en staat niet ter discussie. Voor sommigen is adoptie een positief verhaal, voor anderen complex of pijnlijk, en soms is het beide tegelijk. Die veelheid aan ervaringen moet zichtbaar en bespreekbaar blijven.

Als je vragen of bezorgdheden hebt over jouw eigen adoptiedossier, kan je dit altijd melden bij het VCA. Het VCA zorgt voor een onderzoeker in het land van herkomst die jouw adoptiedossier onderzoekt op mogelijke wanpraktijken. Meer info hierover vind je op www.opgroeien.be/aanbod/adoptie/onderzoek-naar-mogelijke-wanpraktijken-bij-adoptie

Wil je graag samen met een professional jouw adoptiedossier inkijken? Dan kan je een inzagegesprek inplannen bij het Afstammingscentrum of bij het VCA.

De keuze voor een afbouwscenario is gebaseerd op bezorgdheden over de manier waarop interlandelijke adopties in sommige gevallen tot stand kwamen, onder meer rond ethiek, transparantie en de bescherming van rechten van kinderen en families in de herkomstlanden. Een afbouwscenario moet toelaten om zorgvuldig om te gaan met de nog lopende procedures. Het regelgevend werk is nog lopend en in tussentijd blijft het huidige kader van kracht.

Er kan altijd gebruik gemaakt worden van het gratis ondersteuningsaanbod dat Steunpunt Adoptie voorziet. 
Daarnaast bekijken we hoe de ondersteuning voor geadopteerden verder kan worden uitgebouwd, onder meer omdat deze beslissing bijkomende vragen of emoties kan oproepen.

In het maatschappelijk en beleidsmatig debat zijn verschillende stemmen aan bod gekomen, waaronder die van geadopteerden. Er blijft aandacht nodig om de verscheidenheid aan perspectieven ook in de toekomst mee te nemen.

Wil jij ook jouw stem laten horen? Dan kan je aansluiten bij organisaties van geadopteerden, deelnemen aan overlegmomenten of je stem laten horen via participatie-initiatieven die worden georganiseerd.