Wannes
We zijn zeker niet blind voor de knelpunten van vandaag. Maar we wilden het vooral hebben over onze ambities voor de jeugdhulp van morgen. Dat is een en-en-verhaal. Werken aan een sterke basis voor kinderen, jongeren en gezinnen via de Huizen van het Kind en OverKop. Investeren in een efficiënte toegang tot jeugdhulp. Het bieden van jeugdhulp op maat. Het uitbouwen van geïntegreerde trajecten met inbreng uit basisondersteuning, jeugdhulp en de verschillende levensdomeinen.
An
De netwerken laagdrempelige jeugdhulp spelen daarbij een belangrijke rol. Die netwerken zijn gegroeid uit één gezin, één plan en nemen een brugfunctie in om geïntegreerde trajecten vorm te geven. Daarin kunnen ondersteuning en bescherming elkaar versterken in plaats van elkaar af te wisselen. Door de Huizen van het Kind, Overkop, netwerken laagdrempelige jeugdhulp en Jeugdzorg en -bescherming te verbinden, kan jeugdhulp snel worden ingezet vanuit de basis en is basisondersteuning meteen mee in jeugdhulptrajecten.
Hoe evolueren naar meer verbinding en expertisedeling?
An
We evolueren naar een model waarin partners samen kijken welke oplossing het meest aangewezen is, met bijzondere aandacht voor kinderen en jongeren met grote zorgnoden. Dat meerogenprincipe moet het onderling doorschuiven van problemen tegengaan. Dat vermijdt ook dat complexe trajecten afbreken of dat veiligheid en hulp op maat onder druk komen te staan. Door onderling sterker te verbinden kunnen we expertise delen in vraagverheldering, samen inschatten welke ondersteuning aangewezen is en tijdig schakelen naar meer intensieve hulp als dat nodig is.
Welke meerwaarde heeft het verbinden van jullie verhalen?
Sara
De afzonderlijke hervormingen die momenteel lopen, hangen duidelijk samen. Van preventie en basisondersteuning, over laagdrempelige jeugdhulp, tot meer intensieve hulp en omgaan met verontrusting. Ondersteuning, zorg en bescherming zijn geen aparte werelden maar verweven met elkaar. Daardoor kunnen we ook de rol van de overheid helder positioneren binnen dat geheel. Vanuit jeugdzorg en -bescherming kiezen we bewust voor één helder overheidsmandaat rond veiligheid, continuïteit en toegang tot hulp. Jeugdzorg en ‑bescherming is geen losstaande ingreep aan het einde van het traject, maar een partner die – vanuit expertise én mandaat – mee versterkt waar het kan en ingrijpt waar het moet.
An
Die verbinding maakt ook tastbaar waarom samenwerking cruciaal is tussen de netwerken laagdrempelige jeugdhulp en jeugdzorg en -bescherming. Die samenwerking voorkomt dubbel werk, vermijdt onnodige escalatie en verhoogt de continuïteit en voorspelbaarheid van trajecten voor kinderen, jongeren en gezinnen.
Zijn die verbindingen al zichtbaar op het terrein?
Sara
Die verbinding leeft vandaag al op een aantal plaatsen via het outreachend consult van Jeugdzorg en ‑bescherming. Dat is expliciet gericht op 1G1P en andere geïntegreerde samenwerkingsvormen. Door samen casussen te bespreken, groeit gedeelde expertise rond omgaan met verontrusting, complexiteit en schaarste. Die goede praktijk willen we verder verankeren en opschalen, zodat ze niet afhankelijk blijft van lokale initiatieven of individuele contacten. Door nabij te zijn, samen te denken en elkaar te versterken, kunnen trajecten voor kinderen, jongeren en gezinnen maximaal doorlopen binnen de vrijwilligheid. We komen als overheid alleen tussen wanneer dat echt nodig is.
Wannes
De praktijkverhalen illustreren dat er op het terrein vandaag al sterk wordt ingezet op afgestemde processen binnen onthaal en oriëntatie en op geïntegreerde trajecten. Deze verhalen bevestigen en versterken onze ambitie om de ingeslagen weg verder te zetten en om praktijken die vandaag goed werken structureel te verankeren en te versterken.
Vond jullie verhaal gehoor bij de commissie welzijn?
An
De commissie toonde veel waardering voor de ingeslagen weg, maar ook bezorgdheid over de versterking van de basisondersteuning en jeugdhulp. Want onze medewerkers op het terrein hebben te maken met grote druk en complexiteit. In de uitvoering van de conceptnota ‘Jeugdhulp van morgen’ is het daarom belangrijk hun ervaringen en die van kinderen, jongeren en gezinnen voldoende mee te nemen.
Sara
Er is brede erkenning van het belang van preventie en vroegtijdige ondersteuning. Alleen dat kan escalatie vermijden en de druk op de jeugdhulp verlichten. Maar tegelijk is het essentieel te investeren in intensieve en gespecialiseerde hulpverlening. Preventie kan alleen haar belofte waarmaken als er ook daadwerkelijk hulp beschikbaar is om naar door te schakelen wanneer de noden complexer worden of wanneer veiligheid en ontwikkeling onder druk komen te staan. Onze medewerkers botsen hier dagelijks op. Het gebrek aan beschikbaar en passend hulpverleningsaanbod is één van de grootste pijnpunten om te kunnen doen wat nodig is in het belang van kinderen en jongeren.
Wannes
Onze kernboodschap is dus duidelijk. De toekomst van de jeugdhulp vraagt én investeringen in preventie én in de zorg voor een sterk hulpverleningsaanbod. Alleen dan kan de ambitie van geïntegreerde trajecten voor kinderen, jongeren en gezinnen ook effectief gerealiseerd worden.
