Spelen, leren en zorgen verbinden in verschillende contexten

Wat is het?

Hoe kan je de verschillende contexten waar kinderen hun vrije tijd doorbrengen beter met elkaar verbinden? Hoe creëer je als netwerk of als individuele partner een zorgzame speelleeromgeving waarin spel, betrokkenheid, zorg en ontwikkeling samenkomen? En hoe kunnen partners samen experimenteren met manieren om zorg, spel en educatie evenwichtig te verbinden? 

Waarom is het belangrijk

Opvang, vrije tijd en onderwijs worden vaak nog apart georganiseerd. Het concept educare vertrekt vanuit het idee dat zorgen, spelen en leren niet los van elkaar staan, maar elkaar versterken in de ontwikkeling van kinderen.  

Hoe gebruiken

Kernconcept

Educare is een pedagogische benadering die zorg, spel en leren als gelijkwaardig en verbonden ziet. Het richt zich op een zorgzame speelleeromgeving waarin kinderen zich goed voelen en zich breed ontwikkelen. 

De benadering steunt op vijf bouwstenen: 

1. Vertrekken vanuit het perspectief van kinderen en ouders: de leefwereld en noden van kinderen en gezinnen vormen het uitgangspunt.  
2. Zorg dragen voor ouders: ouders zijn actieve partners. 
3. Zorg als essentieel onderdeel: zorgmomenten (zoals eten, onthaal, rust) bieden kansen voor interactie, vertrouwen en ontwikkeling. 
4. Spelend leren en verdiepend spelen: kinderen leren door te spelen. Ruimte voor vrij spel én aandacht voor verdiepend spel zorgen voor een rijke ontwikkeling. 
5. Samenwerking overheen functies en organisaties, doorgaande lijn en warme transities 

In dit filmpje worden de vijf bouwstenen van educare eenvoudig uitgelegd. 

Zelf aan de slag 

Wat kan je concreet doen? 

VBJK ontwikkelde een toolbox om hier concreet mee aan de slag te gaan. Enkele voorbeelden: 

• Breng de dag van een kind in kaart over verschillende contexten.  
• Bekijk je eigen werking door een educare-bril: waar zit zorg, spel en leren en waar liggen kansen om dit te verbinden? 
• Laat partners van elkaar leren (bv. via observaties, meeloopmomenten).  
• Werk bewust aan warme transities (laat je inspireren door het doe-pakket rond warme transities). 
• Experimenteer met samenwerking op de werkvloer (bv. brochure van VBJK over de combinatiefunctie van kinderbegeleiders in opvang en kleuteronderwijs.)  

 Reflectievragen 

• In welke contexten brengen kinderen hun vrije tijd door?  
• Hoe kijken we naar zorg, spel en leren?  
• Waar zien we al verbinding? Waar nog niet?  
• Hoe ervaren kinderen hun dag over verschillende contexten heen?  
• Hoe waarderen en benutten we zorgmomenten in ons aanbod en onze werking? 
• Hoe betrekken we ouders en waar liggen kansen?  
• Hoe verlopen overgangen tussen school, opvang en vrije tijd?  
• Welke partners kunnen we sterker verbinden om te werken aan warme transities? Of met welke partner kunnen wij zelf meer verbinding aangaan? 

Valkuilen 

• Zorg, spel en leren apart blijven benaderen.  
• Denken vanuit structuren en organisaties in plaats van vanuit het kind.  
• Samenwerking beperken tot overleg zonder praktijkverandering.  
• Te snel grote veranderingen verwachten zonder ruimte voor experiment.  

Succesfactoren 

• Zorg, spel en leren als verbonden geheel benaderen.  
• Ruimte maken voor experiment en gezamenlijke reflectie.  
• Kleine stappen erkennen als waardevolle vooruitgang.  
• Inzetten op dialoog tussen partners en visies expliciteren.  
• Werken aan een gedeelde visie rond educare binnen het netwerk. 

Laat je inspireren

• Dankzij BOA bereikt Cirkus in Beweging een ruimere doelgroep

Dit thema maakt deel uit van de strategie 'Vernieuwen en experimenteren' binnen het inspiratiekader BOA.