Participatieprocessen met kinderen vormgeven

Wat is het?

Hoe kan je kinderen niet alleen bevragen, maar hen ook op een doordachte en gestructureerde manier betrekken bij beslissingen over hun vrije tijd? Hoe maak je beleid dat mee gedragen en mee vormgegeven wordt door kinderen? 

Waarom is het belangrijk

Lokale partners ondersteunen om participatieprocessen met kinderen bewust, gestructureerd en duurzaam op te zetten binnen het samenwerkingsverband BOA en de eigen werking.

Hoe gebruiken

Kernconcepten

De participatiecirkel (STEKR) 

De participatiecirkel is een praktisch kader om participatieprocessen doelgericht te ontwerpen, uit te voeren en te evalueren. Het helpt om na te denken over waarom, hoe en wanneer je kinderen betrekt. 

Het is een reflectietool die bestaat uit 21 vragen die zijn verdeeld over: 

5 bouwstenen (basis voor elk participatieproces):  

1. Wat verstaan we onder participatie?  
2. Waarom betrekken we kinderen?  
3. Welke participatieve houding hebben we?  
4. Hoe zorgen we voor inclusie en gelijkwaardigheid?  
5. Hoe maken we het kindvriendelijk?  

5 stappen van een participatieproces:  

1. Maatschappelijke uitdaging bepalen  
2. Doelgroep bepalen en bereiken  
3. Participatieproces uittekenen  
4. Participatiemoment vormgeven  
5. Evalueren en terugkoppelen  

De participatiecirkel helpt om participatie niet ad hoc te organiseren, maar bewust keuzes te maken over doelen, doelgroep, aanpak en opvolging. 

Lees meer over de participatiecirkel.

Zelf aan de slag 

De participatiecirkel helpt je om een participatieproces stap voor stap vorm te geven en bij te sturen. Gebruik het bij voorkeur als leidraad doorheen het volledige proces.  

Wat maakt de tool bruikbaar? 

• Vertrekt van participatie als recht van kinderen (Kinderrechtenverdrag): vóór, tijdens én na beslissingen.
• Helpt partners samen scherp te krijgen wie welke rol, verwachting en doel heeft. 
• Maakt bewuste keuzes zichtbaar over wie je betrekt en hoe je ook kinderen in kwetsbare situaties een stem geeft. 

Tips voor toepassing van de participatiecirkel 

• Gebruik de cirkel vóór de start van een proces om richting te geven aan participatie. 
• Reflecteer samen met een divers team (beleid, praktijk, ervaringskennis …). 
• Gebruik de tool als een dynamisch kompas, niet als een afvinklijst. 

Tips binnen het samenwerkingsverband of netwerk 

• Hou de lijnen kort: regelmatige afstemming voorkomt dubbel werk en verwarring. 
• Gebruik bestaande netwerken: scholen, jeugdwerkingen, sport- en buurtorganisaties kennen de kinderen. 
• Plan reflectiemomenten: evalueer wat werkt en stuur bij waar nodig. 
• Duid een trekker aan: één persoon bewaakt het overzicht van de participatiecirkel. 

Valkuilen 

• Onduidelijkheid over wat participatie betekent binnen het netwerk.  
• Geen duidelijke focus of doel van het proces, participatie gebeurt ad hoc.  
• Input van kinderen wordt niet verwerkt of teruggekoppeld.  

 Succesfactoren 

• Gedeelde visie en duidelijke afspraken binnen het team.  
• Helder en afgebakend maatschappelijk vraagstuk als focus voor het participatieproces. 
• Doelgroepen worden bewust gekozen en bereikt.  
• Transparante en kindvriendelijke terugkoppeling op maat naar de kinderen. 
• Structurele reflectie en bijsturing binnen het samenwerkingsverband. 

Dit thema maakt deel uit van de strategie 'Perspectief van kinderen binnenbrengen' binnen het inspiratiekader BOA.