Superdiversiteit verwijst naar processen van toenemende diversiteit en de complexe, nieuwe sociale structuren die traditionele vormen van diversiteit overstijgen in samenlevingen wereldwijd. Migratie speelt daarin een belangrijke rol. Ze brengt veranderingen teweeg in sociale, culturele, religieuze en talige domeinen, maar ook in hoe deze aspecten samenhangen met factoren zoals gender, leeftijd en juridische status.
Het concept superdiversiteit wordt binnen verschillende sociale wetenschappen gebruikt om uiteenlopende vormen, manieren en gevolgen van diversificatie te bestuderen. Centraal staat de relatie tussen sociale categorisering en sociale organisatie, zoals maatschappelijke ongelijkheid en stratificatie. Steeds complexere categorieën van sociale “verschillen” hebben invloed op verschillende niveaus: van hele samenlevingen tot individuele identiteiten.
Hoewel diversificatie vaak wordt beantwoord met simplificerende stereotypen, dreigingsbeelden of vijandigheid, nodigt superdiversiteit uit om verschillen te zien als het resultaat van meerdere sociale processen, flexibele betekenissen en overlappende persoonlijke en groepsidentiteiten. Een superdiversiteitsperspectief moedigt aan om sociale categorieën te begrijpen als veelzijdig, veranderlijk en poreus, in plaats van vaststaande, eendimensionale indelingen van groepen.
Door klimaatverandering zullen diversificatie en sociale complexiteit waarschijnlijk blijven toenemen, of zelfs intensiveren. Dit zal een grote impact hebben op migratie wereldwijd, op sociale relaties en op vormen van ongelijkheid.
Superdiversiteit biedt een overtuigend denkkader om nieuwe sociale structuren, ontstaan door veranderende migratiepatronen, te herkennen. Het vraagt om een herziening van publiek beleid en wetenschappelijke benaderingen van sociale verschillen. Deze inleiding tot het multidisciplinaire concept superdiversiteit is relevant voor studenten en onderzoekers binnen de humane en sociale wetenschappen.