Wat wordt verstaan onder een doorgaande lijn 0 - 6 jaar?
De Doorgaande Lijn staat voor een doorgaande ontwikkelingslijn van 0 tot 6 jaar. Het huidige ‘split system’ (kinderopvang en onderwijs zijn gescheiden van elkaar) zorgt voor meer overgangsmomenten en dit bemoeilijkt soms het welbevinden en leren van kinderen. Een Doorgaande Lijn staat voor een praktijk die zorgen, spelen, leren en opvoeden meer integreert.
Het gaat niet alleen om een vlotte overgang naar de kleuterschool, maar om een voortdurende samenwerking. Door af te stemmen op pedagogische visie, organisatie en samenwerking, en door verbinding te maken met ouders en de buurt, ontstaat een omgeving waarin kinderen zich veilig en welkom voelen. Hoe beter deze samenwerking, hoe meer kinderen, gezinnen én professionals profiteren van een stabiele, warme en inclusieve omgeving.
Het continuüm van de doorgaande lijn
Geïntegreerd werken kun je zien als een continuüm: een glijdende schaal van losse samenwerking tot volledige integratie. Hoe verder je opschuift op die schaal, hoe meer gezamenlijke planning en een gedeeld aanbod ontstaan, terwijl de invloed van elke afzonderlijke organisatie kleiner wordt. Moss en Mitchell (2024) beschrijven dit continuüm als een beweging van volledig gesplitst – waarbij er op geen enkel structureel domein samenwerking is – naar sterk geïntegreerd, waar kinderopvang, kleuteronderwijs en buitenschoolse opvang één geheel vormen. Helemaal aan het uiteinde vind je een volledige integratie waarin ook andere gezinsondersteunende diensten, zoals opvoedingsondersteuning en welzijn, mee in het netwerk zitten.
Geïntegreerd werken gebeurt op verschillende niveaus en elk niveau versterkt het andere. Wanneer professionals in de dagelijkse praktijk goed samenwerken rond kinderen (micro), helpt het als hun organisaties duidelijke afspraken maken en verbinding zoeken (meso). Dit alles wordt ondersteund door een stimulerend beleid (macro). Door op elk niveau samen te werken, bouwen we samen aan een sterke, samenhangende omgeving voor kinderen en hun gezinnen.
De voorbije jaren is al veel geïnvesteerd in een betere aansluiting tussen opvang en onderwijs, vooral door te werken aan warme transities van thuis, buurt en kinderopvang naar kleuterschool. Zo’n transitie kwaliteitsvol ondersteunen betekent dat diverse partners – van preventieve gezinsondersteuning tot kinderopvang en onderwijs – samenwerken om continuïteit te realiseren op vier domeinen:
- structureel
- pedagogisch
- professioneel
- in verbinding met thuis, buurt en gemeenschap.
Dat toont dat warme transities niet losstaan van het continuüm, maar er deel van uitmaken. Ze vormen vaak het startpunt om verder te groeien naar een meer geïntegreerde samenwerking: de doorgaande lijn.
Het praktijkmodel Doorgaande Lijn
Het praktijkmodel Doorgaande Lijn laat zien hoe kinderopvang, kleuteronderwijs en buitenschoolse opvang samen één geheel kunnen vormen. Het gaat om een geïntegreerde aanpak waarin zorgen, spelen en leren verbonden zijn, zodat kinderen van 0 tot 6 jaar zich veilig en geborgen voelen en zich volop kunnen ontwikkelen.
Het model vertrekt vanuit één gedeelde visie en doelstelling: een kwaliteitsvolle doorgaande lijn in basisvoorzieningen.
Die visie loopt als een rode draad door vier domeinen:
• de dagelijkse praktijk waarin zorgen, spelen en leren samenkomen,
• samenwerking en ondersteuning van personeel,
• continuïteit met thuis en de buurt,
• beleid, organisatie en middelen.
Monitoring en evaluatie zijn cruciaal om na te gaan wat de werking betekent voor kinderen, gezinnen, professionals, organisaties en beleid. Zo kunnen successen zichtbaar gemaakt worden en kan de werking voortdurend bijgestuurd worden.