Hoe Opgroeien inzet op herstel met Signs of Success
Binnen Opgroeien staat herstelgericht werken centraal in de begeleiding van jongeren die een delict hebben gepleegd. We willen jongeren niet reduceren tot hun gedrag, maar kijken naar hun volledige verhaal, hun mogelijkheden en hun toekomst.
Het Decreet Jeugddelinquentie (2019) staat voor:
- responsabilisering van de jongere
- focus op herstel naar het slachtoffer
- betrekken en activeren van de context
Signs of Success werd in Vlaanderen ingevoerd in 2021 en ondersteunt deze bredere verschuiving binnen de jeugdhulp: weg van probleemgericht denken, naar krachtgericht, verbindend en toekomstgericht werken.
In relatie met de jongere, het gezin en het netwerk willen we weer hoop en perspectief creëren voor alle betrokkenen.
Een gedeelde visie: jongeren zijn meer dan hun delict
De basisgedachte van ons handelen is eenvoudig maar fundamenteel:
een jongere is altijd méér dan het delict dat hij of zij heeft gepleegd.
Delinquent gedrag vertelt nooit het hele verhaal. Vaak gaat er achter dat gedrag een combinatie schuil van kwetsuren, onvervulde behoeften, moeilijke omstandigheden en gemiste kansen. Daarom vertrekken we vanuit de relatie: door jongeren, hun netwerk en professionals echt met elkaar te verbinden, ontstaat er ruimte voor verandering.
Signs of Success helpt ons om die visie consequent in de praktijk te brengen. Het model maakt het mogelijk om:
- een helder en gedeeld beeld te vormen van wat er zorgwekkend is en de jongere tegenhoudt om weg te bewegen van het delinquent gedrag;
- samen met jongeren en hun netwerk te onderzoeken wat al werkt, ook op momenten dat het risico op delictgedrag aanwezig was;
- successen en krachten zichtbaar te maken, zodat ze de basis kunnen vormen voor verdere stappen;
- stil te staan bij het gedrag en de schade die daaruit voort vloeit;
- te zoeken naar de mogelijkheden tot herstel bij zichzelf, het slachtoffer, het gezin en de maatschappij;
- doelen te formuleren die verbinden, duidelijk zijn én haalbaar voor jongeren in hun eigen context.
We kijken dus niet alleen naar risico’s of voorwaarden, maar evenzeer naar de mogelijkheden van jongeren, hun kwaliteiten en hun steunfiguren. Dat maakt verandering realistischer, duurzamer en betekenisvoller.
Dit traject met jongeren met een delict gaan we samen met alle relevante actoren binnen jeuddelinquentie én het cliëntsysteem. Zo kan de minderjarige op weg gaan naar een “succesvolle” toekomst, weg bewegen van criminaliteit en komen tot herstel met zichzelf en de mensen rondom hem.
Voor wie?
Signs of Success richt zich op jongeren van 12 tot 25 jaar die een delict hebben gepleegd en onder toezicht staan van de jeugdrechter, met opvolging door de sociale dienst van de jeugdrechtbank. Het gaat zowel om jongeren die éénmalig een delict pleegden als om veelplegers.
Wat willen we bereiken?
Met het Success‑procesmodel willen we jongeren ondersteunen in het weg bewegen uit een criminele leefwereld. We vertrekken vanuit hun eigen leefcontext en geven hen – samen met hun netwerk – zoveel mogelijk regie over het traject. Professionals werken coachend en gaan als het ware met hen mee op weg: richting meer kansen, meer veiligheid en minder risico op recidive, zowel op korte als lange termijn.
Verandering gebeurt op drie niveaus:
- gedrag
- identiteit
- participatie in de samenleving
We bouwen daarbij aan een constructieve werkrelatie en zetten actief in op de betrokkenheid van de jongere én de mensen die belangrijk voor hem of haar zijn.
Het doel van Signs of Success is dat jongeren kunnen groeien naar meer herstel, minder recidive en een toekomst met perspectief.
Meer herstel
We moedigen jongeren aan om te herstellen wat is misgelopen. Herstel biedt kansen om opnieuw te kunnen participeren – thuis, op school, in de buurt en in de samenleving. Door stil te staan bij de impact van hun gedrag (op slachtoffer, omgeving, samenleving én zichzelf) ontstaat ruimte om verantwoordelijkheid te nemen, te reflecteren en vertrouwen te herstellen.
Herstel kan verschillende richtingen uitgaan:
- naar zichzelf (erkenning van eigen pijn en onrecht)
- naar het slachtoffer
- naar het netwerk (bijv. ouders, familie)
- naar de maatschappij
Herstel tussen jongere en samenleving kan bijvoorbeeld betekenen dat een school opnieuw kansen biedt. Herstel binnen het gezin kan gaan over wat ouders en jongeren van elkaar nodig hebben om het vertrouwen opnieuw op te bouwen.
Het geeft de jongere de kans er weer bij te horen – belonging – en zich verbonden te voelen.
We zien herstel als een essentieel onderdeel van het loskomen van een leven waarin delicten centraal staan.
Minder recidive
We kijken verder dan het delict en de risicofactoren. Jongeren zijn méér dan wat ze hebben gedaan. We werken daarom ook aan welzijn, ontwikkeling en levenskwaliteit op alle relevante levensdomeinen. Zo versterken we de beschermende factoren die helpen om nieuwe feiten te voorkomen.
Een toekomst met perspectief
We ondersteunen jongeren en hun netwerk om stappen te zetten richting een leven zonder delicten. We werken participatief: jongeren nemen initiatief, bouwen (opnieuw) verbinding op met hun omgeving en vinden hun plaats in de samenleving.
Professionals creëren mee ruimte, vertrouwen en hoop, de jongere is een actieve partner. Samen zoeken we naar persoonlijke en sociale hulpbronnen die perspectief bieden. Zo helpen we jongeren hun weg te vinden naar een toekomst waarin ze kunnen groeien en succesvol kunnen zijn.