Diensten voor pleegzorg

De kernideeën van het decreet zijn:

• De organisatie van de pleegzorg in Vlaanderen wordt aangestuurd door Opgroeien. Voor psychiatrische gezinsverpleging is er intensieve samenwerking met het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum in Geel.
• Er is één dienst voor pleegzorg per provincie. Die moet alle vier vormen van pleegzorg aanbieden voor alle doelgroepen (kinderen, volwassenen, psychosociale problematiek, handicap).
• Combineren met hulp buiten pleegzorg kan.
• Pleegzorg betrekt intens alle belanghebbenden: het pleegkind, de pleeggast en diens persoonlijk netwerk, de pleeggezinnen en de gezinnen van oorsprong.

• Er zijn vier vormen van pleegzorg:
  1. ondersteunende pleegzorg
  2. perspectiefzoekende pleegzorg
  3. perspectiefbiedende pleegzorg
  4. behandelingspleegzorg
• Pleegzorg is de eerste te overwegen optie bij uithuisplaatsing. Niet alleen voor kleine kinderen, maar ook voor jongeren. De jeugdrechter die bij uithuisplaatsing toch niet voor pleegzorg kiest, moet dit verantwoorden.
• Er is een duidelijke screeningsprocedure.
• Er zijn een uniform vergoedingssysteem en andere voordelen voor pleegzorgers.

Opgroeien en Zorginspectie waken over de naleving van regelgeving en kwaliteitscriteria.

Vergunningsvoorwaarden staan beschreven in het uitvoeringsbesluit. Ook gelden voorwaarden over hoe de diensten zich organiseren.

Subsidies worden toegekend per ingezette module voor begeleiding of behandeling. Die wordt op jaarbasis vastgelegd. De berekening en bepaling daarvan zijn vermeld in het uitvoeringsbesluit.

Opgroeien beslist over:

• de toekenning, weigering of de intrekking van een vergunning,
• de sluiting van een dienst voor pleegzorg,
• het al dan niet opleggen van een administratieve geldboete.

Dit draaiboek dient als richtlijn voor professionals die betrokken zijn bij het voortraject van pleegzorg en adoptie, specifiek gericht op de opvang van niet-gekende kinderen. Het legt de focus op een gezamenlijk, kwalitatief voortraject waarin voorbereiding, screening en begeleiding centraal staan om voor elk kind een stabiele, veilige en warme gezinsomgeving te realiseren. 

Van december 2023 tot eind 2024 liep hiervoor een voorbereidend traject met de pleegzorgsector en adoptiediensten, onder leiding van externe onderzoeker Tim Stroobants in samenwerking met Anneke Vinke. Er werd een stuurgroep pleegzorg-adoptie opgericht die in 2024 vier keer samenkwam, met nauwe opvolging door het VCA en Voorzieningenbeleid. Dit resulteerde in het draaiboek "Samen rondom het kind: Draaiboek Voortraject Pleegzorg en Adoptie bij een niet-gekend kind", dat op 18 december 2024 werd afgewerkt en besproken met partners uit beide sectoren. 

Het draaiboek biedt theoretische kaders, methodieken en organisatorische afspraken om de verbinding tussen pleegzorg en adoptie te versterken en duurzame plaatsingen te ondersteunen, met bijzondere aandacht voor trauma, hechting en pedagogische permanentie.