Wat is het doel van deze onderzoeken?
Het doel van de onderzoeken is om duidelijkheid te verschaffen aan individuen die onzekerheid ervaren over de correctheid van hun adoptieprocedure. Dit doel kadert binnen de opdracht van de gemeenschappen om dienstverlening en ondersteuning te bieden aan adoptiebetrokkenen. Voor een bredere, systemische analyse van wanpraktijken loopt er op federaal niveau een globaal-historisch onderzoek.
Het VCA is verplicht om illegale praktijken (i.e. praktijken waar we een strafbaar feit vaststellen of sterke vermoedens hebben) te melden aan het parket. Dit betekent niet automatisch dat deze ook effectief zullen vervolgd worden.
Wat verstaan we onder wanpraktijken bij adoptie?
Met wanpraktijken bij adoptie bedoelen we praktijken die plaatsvinden binnen het adoptiesysteem en de rechten van het kind schaden.
Wanpraktijken zijn altijd ethisch problematisch, maar niet elke wanpraktijk is strafbaar. In het Engels/in internationale context wordt er in dit opzicht een onderscheid gemaakt tussen “illicit” en “illegal” practices.
Illicit practices zijn handelingen die als onethisch of immoreel worden beschouwd. Er is sprake van wanpraktijk wanneer een adoptie in strijd is met de ethische principes van het Haags Adoptieverdrag en het kinderrechtenverdrag.
Illegal practices zijn handelingen die door de wet verboden zijn/waren (misdrijven). Het parket kan enkel verder onderzoek voeren naar die wanpraktijken die volgens de toenmalige wetgeving een misdrijf vormden en waarvan de verjaringstermijn nog niet is verstreken.
Het vaststellen en melden van wanpraktijken betekent dus niet automatisch dat het parket strafbare feiten zal kunnen vaststellen of vervolgen.
Worden de (geanonimiseerde) resultaten ook publiek gemaakt?
Nee, het onderzoek is persoonlijk en wordt niet publiek gemaakt. Bij zichtbare patronen in een herkomstland kunnen deze eventueel wel publiek gemaakt worden, zonder persoonsgegevens prijs te geven.
Krijg je ondersteuning voor de start van het onderzoek, tijdens het onderzoek en bij het ontvangen van de resultaten?
Steunpunt Adoptie biedt gratis psychosociale ondersteuning aan, ook tijdens de wachtperiode. Als je al begeleiding via het Afstammingscentrum hebt, kan je trajectbegeleider ondersteuning bieden bij het wachten op onderzoeksresultaten.
VCA kan informatie geven over de procedure en bezorgdheden capteren voor het verdere onderzoek. Indien nodig kan doorverwijzing naar andere hulpverlening of lotgenotencontact plaatsvinden.
Hoe wordt de vertrouwelijkheid van de informatie gegarandeerd?
Persoonlijke informatie wordt alleen gedeeld met een onderzoekspartner na schriftelijke toestemming. Informatie over individuen wordt nooit zonder instemming gedeeld. Algemene, niet-persoonsgebonden informatie kan wel gedeeld worden om het onderzoek te ondersteunen.
Kan je zelf kiezen met welke onderzoeksorganisatie je wil werken?
Nee, er is één onderzoekspartner per land. VCA staat wel open voor individuele bezorgdheden en organiseert, als dat mogelijk of nodig is, een extra kennismakingsmoment met de onderzoekspartner.
Worden er per land meerdere onderzoekspartners gekozen (bv. voor grote landen) zodat er in elke regio kan gezocht worden?
Voor een gelijkwaardige aanpak gaat de voorkeur uit naar één onderzoekspartner per land. Deze kan zelf inschatten hoe er over het hele grondgebied gewerkt kan worden, bijvoorbeeld via een onderaanneming.
Moet je op gesprek komen of is melding maken genoeg om het onderzoek te laten starten?
Een melding maken is een grote stap. Hierdoor worden jouw gegevens meegenomen in de cijfers en help je VCA een duidelijker beeld te krijgen van hoeveel geadopteerden vragen of bezorgdheden hebben over hun adoptiedossier.
Wil je een individueel onderzoek opstarten? Dan heeft VCA heel wat informatie nodig en wordt er tijd genomen om naar jouw verhaal en bezorgdheden te luisteren. En krijgen we zicht op mogelijke aanknopingspunten. De gesprekken vinden plaats in Brussel, Gent of Antwerpen. Lukt dit niet? Dan plant VCA samen met jou een digitaal gesprek.
Als je al een gesprek had bij het Afstammingscentrum, moet je dan ook nog langs bij VCA?
Ja. Het Afstammingscentrum en VCA hebben een andere werking. Een individueel onderzoek bij het VCA gaat ruimer dan enkel de zoektocht naar eerste familieleden.
Heb je enkel een zoekvraag naar familieleden? Dan kan je rechtstreeks aanmelden bij het Afstammingscentrum. Het VCA en het Afstammingscentrum staan in nauw contact en verwijzen door waar nodig.