Onderzoek over het objectiveren van de vermoede toename van ontwikkelingsproblemen of -vertraging

Wat is het?

Via diverse kanalen ontving Opgroeien het signaal dat er een vermoeden van toename van ontwikkelingsproblemen of -vertraging is bij jonge kinderen (< 6 jaar).

In navolging van enkele gesprekken met stakeholders heeft Opgroeien zich geëngageerd om budget vrij te maken voor een onderzoek waarin diverse gegevens en rapporten over ontwikkelingsvertraging en/of -afwijkingen bij kinderen geanalyseerd worden en geïntegreerd besproken worden.

Doel van het onderzoek is om aan de hand van retrospectieve beschrijvende analyses

• na te gaan of er bij jonge kinderen een toename is aan ontwikkelingsvertraging en/of -afwijkingen
• te verkennen op welke domeinen zich (meer) ontwikkelingsvertraging en/of -afwijkingen voordoen en hoe deze samenhangen met elkaar en/of met profielkenmerken (zoals geslacht, leeftijd, kansarmoede, provincie, type gemeente) van de kinderen en hun gezin.

Het onderzoek wordt uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit Gent en loopt van februari 2026 tot juli 2027. De opdracht werd toegekend via overheidsopdracht na vergelijkende beoordeling van offertes.

Hoe verloopt het onderzoek?

De facto gaat het om een onderzoeksopdracht met 3 onderzoeksluiken:

• Luik A: Analyseren van cijfers over ontwikkeling(svertraging en/of -afwijkingen) bij jonge kinderen uit diverse bronnen en geïntegreerd bespreken van de gerapporteerde evoluties. Het gaat hier om analyse van rapporten, jaarverslagen en andere documenten van diverse instanties en actoren, eventueel aangevuld met informatie uit interviews.
• Luik B: Gericht uitvoeren van diepgaande historische analyses op datasets van Kind en Gezin én de Centra voor ontwikkelingsstoornissen (COS) met gegevens over ontwikkeling en (mogelijke) ontwikkelingsvertraging en/of -afwijkingen bij jonge kinderen. Een rapportering over de analyses en de bevindingen zal opgesteld worden.
• Luik C: Uitvoeren van analyses op een gekoppelde dataset om na te gaan of bepaalde signalen uit het Van Wiechen onderzoek bij Kind en Gezin bevestigd worden door diagnoses van de COS en om het profiel van de kinderen met ontwikkelingsvertraging en/of -afwijkingen te schetsen. Via pseudonimisering door een Trusted Third Party zullen de bestanden van Kind en Gezin en de Vlaamse COS’en aan elkaar kunnen gekoppeld worden. Eveneens zullen analyses en bevindingen volledig en helder gerapporteerd worden.

Welke data worden geanalyseerd?

De Kind en Gezin data gaan in eerste instantie over de scores van het Van Wiechen ontwikkelingsonderzoek die geregistreerd worden tijdens diverse contactmomenten in de eerste levensjaren.

Aangezien Kind en Gezin tal van relevante profielvariabelen registreert over het kind en diens gezin (taal, origine moeder, zwangerschapsduur, kansarmoede, provincie en type gemeente…) kunnen ook die gegevens benut worden in de analyse. Ook gegevens over het gebruik van formele opvang en de intensiteit ervan zullen beschikbaar gesteld worden op kindniveau om te betrekken in de analyses. Het gebruik van formele opvang kan immers een belangrijke intermediaire factor zijn met impact op de ontwikkeling van kinderen.

Ook gegevens over verwijzingen omwille van negatieve scores zullen ter beschikking gesteld worden voor analyses, met informatie over de leeftijd bij verwijzing, de reden voor verwijzing en met mogelijkheid om de gegevens over verwijzingen te koppelen aan de dataset met gegevens over (negatieve) scores op domeinen en items van het Van Wiechenonderzoek.

De data van de COS die in dit onderzoek benut zullen worden zijn gegevens over:

• Identificatienummer van de sociale zekerheid (rijksregisternummer) te pseudonimiseren door TTP
• de verwijzende instantie,
• de aanmeldingsvraag
• het profiel (leeftijd, geslacht en provincie herkomst/woonplaats) van de kinderen
• de uitgevoerde onderzoeken (aantal en type)
• gestelde diagnoses
• uitgebrachte adviezen
• eventuele herevaluaties