Het gebruik van rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp vóór en na het niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulptraject gefinancierd door het Agentschap Opgroeien (2020-2023)

Wat is het?

Dit rapport onderzoekt hoe kinderen en jongeren zich bewegen binnen de Vlaamse jeugdhulp. Daarbij wordt gekeken naar het gebruik van rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ) vóór, tussen en na trajecten van niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ). Op basis van registratiegegevens van meer dan 10.000 kinderen en jongeren die in 2020 voor het eerst hulp ontvingen, brengt het onderzoek verschillende hulptrajecten en overstappen tussen beide hulpvormen in kaart.

Waarom is het belangrijk

Het rapport biedt belangrijke inzichten in hoe kinderen en jongeren daadwerkelijk gebruikmaken van het jeugdhulpaanbod. De resultaten tonen dat de meeste jongeren starten in rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp en daar ook blijven. Overstappen naar niet-rechtstreeks toegankelijke hulp komen relatief weinig voor, waardoor beide hulpvormen in de praktijk vaak naast elkaar bestaan.

Daarnaast maakt het onderzoek duidelijk dat bepaalde groepen een ander traject volgen. Jongeren met een tussenkomst van het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg (OCJ) of de Sociale Dienst voor de Jeugdrechtbank (SDJ) maken vaker de overstap tussen hulpvormen. Ook leeftijd en geslacht spelen een rol: oudere jongeren stromen vaker door naar NRTJ en meisjes zijn binnen NRTJ-trajecten sterker vertegenwoordigd, vooral wanneer crisishulp betrokken is. Deze inzichten kunnen helpen om hulpverlening en beleid beter af te stemmen op de diverse noden van kinderen, jongeren en gezinnen

Hoe gebruiken

Het rapport kan hulpverleners, beleidsmakers en organisaties ondersteunen bij het versterken van de jeugdhulppraktijk. De bevindingen helpen om:

• beter zicht te krijgen op de trajecten die kinderen en jongeren doorlopen binnen de jeugdhulp;
• knelpunten en drempels in de doorstroom tussen hulpvormen te identificeren;
• het belang van toegankelijke, preventieve ondersteuning te onderbouwen;
• samenwerking tussen organisaties te versterken, vooral voor jongeren met complexe ondersteuningsnoden;
  beleidskeuzes en toekomstig onderzoek te voeden rond trajectopvolging, gegevensdeling en de verdere ontwikkeling van het jeugdhulpaanbod.

Deze studie levert daarmee waardevolle kennis over de manier waarop het Vlaamse jeugdhulpsysteem wordt gebruikt en waar kansen liggen om de ondersteuning van kinderen, jongeren en gezinnen verder te verbeteren.