- Primaire preventie bij online grensoverschrijdend gedrag richt zich op het voorkomen van grensoverschrijdend gedrag voordat het plaatsvindt.
Het doel is om gedragingen te voorkomen door risicofactoren aan te pakken en een cultuur van respect en verantwoordelijkheid te bevorderen.
Dit kan door te voorzien in mediaopvoeding op scholen om bewustzijn te creëren over wat online grensoverschrijdend gedrag is en hoe het te voorkomen. Kennis over veiligheid en privacy-instellingen mbt social media bij ouders als jongeren.
Belang van positieve beleving van oa seksualiteit, waarbij sexting geen negatieve connotatie hoeft te hebben zolang er rekening wordt gehouden met vrijwilligheid, gelijkwaardigheid en toestemming.
“Praten en info geven, maakt net dat jongeren meer geïnformeerde beslissingen zullen nemen over wanneer en met wie ze hun seksualiteit willen beleven. Praten brengt hen wel degelijk op ‘goede ideeën’, omdat ze toegeleid worden naar een seksualiteitsbeleving die leuker én veiliger is, zowel online als offline.” (Childfocus)
Hieronder enkele ondersteuningsvormen en hulpmiddelen.
- Mediaopvoeding | Opgroeien
- Interland: een interactief spel over online veiligheid voor kinderen Interland
- Friend Zone: online escape game voor jongeren 12 tot 16-jarigen over thema’s zoals sexting, cyberveiligheid, privacy, hacking,... Friendzone
- De sexreflex: Een praktijkgids die praktische handvatten biedt voor het omgaan met seksualiteit en grenzen in residentiële voorzieningen. Yuneco Caro I.T.E.R.
- Brede aandacht voor seksualiteit bij elk kind en elke jongere
- Ondersteunen en faciliteren van de seksuele ontwikkeling
- Gepast reageren op problematisch grensoverschrijdend gedrag
- Cybersquad: digitaal platform ontwikkeld voor en door jongeren om elkaar te ondersteunen en ervarigen te delen mbt online pesten, cybertalking, seksualiteit,... met oa een chatfunctie voor advies van een expert (psycholoog, jurist) CYBER SQUAD
- Secundaire preventie bij online grensoverschrijdend gedrag richt zich detectie en interventie in situaties waarin grensoverschrijdend gedrag al plaatsvindt, maar nog niet heeft geleid tot ernstige schade. Het doel is om de negatieve gevolgen te beperken en verdere escalatie van het gedrag te voorkomen door tijdig in te grijpen en slachtoffers te ondersteunen.
Hieronder enkele ondersteuningsvormen en hulpmiddelen.
- Vlaggensysteem van Sensoa: een succesvolle methodiek om seksueel gedrag bespreekbaar te maken. Hoe werkt de methodiek Sensoa Vlaggensysteem? | Sensoa
- Een praktijkvoorbeeld waarbij het vlaggensysteem wordt toegepast bij een online situatie: Het Sensoa Vlaggensysteem
- Can you fix it?: (Rutgers 2015) is een (evidence based) gedragsmethodiek in combinatie met spelelementen die zich toelegt op jongeren (13-18 jaar) om hen bewust te laten worden over risicosituaties van seksueel grensoverschrijdend gedrag met als doel het gedrag te laten verminderen. Can You Fix It?
- Grenswijs: beleidstool bruikbaar voor verschillende sectoren (onderwijs, jeugdwerk, jeugdhulp, kinderopvang,...) om een beleid op te stellen rond oa, pesten online seksualiteit en online seksueel grensoverschrijdend gedrag. Ontwikkeld door ICOBA, Pimento en Sensoa. Grenswijs
- Tertiaire preventie bij online grensoverschrijdend gedrag richt zich op het beperken van de schade die al is veroorzaakt door online grensoverschrijdend gedrag en het ondersteunen van herstel bij slachtoffers, terwijl het tegelijkertijd probeert herhaling van dergelijk gedrag te voorkomen. Het houdt zich ook bezig met het helpen van daders van online grensoverschrijdend gedrag, zodat ze hun gedrag kunnen veranderen en de kans op herhaling wordt verminderd.
Hieronder enkele ondersteuningsvormen en hulpmiddelen.
- CAW/Spectra (werkt rond seksueel grensoverschrijdend gedrag) voert zowel individuele als groepsgesprekken met jongeren. Deze gesprekken zijn gericht op het verkrijgen van inzicht in het probleem, bewustwording van de gevolgen voor het slachtoffer en de dader, en het versterken van inlevingsvermogen.
- Een voorbeeld uit de praktijk: Het BAS-stappenplan van Politie Gent is een goed voorbeeld van hoe scholen kunnen omgaan met online incidenten. Het plan bevat duidelijke stappen voor evaluatie, opvolging en nazorg nadat een online incident heeft plaatsgevonden. BAS-stappenplan bij online incidenten | Opgroeien
Er bestaan momenteel geen gestandaardiseerde en wetenschappelijke behandelprogramma’s gericht op online seksueel grensoverschrijdend gedrag gepleegd door jongeren. Er wordt geadviseerd om interventies toe te passen bij jongeren met een problematisch internetgebruik: motiverende gespreksvoering, psycho-educatie, cognitieve gedragstherapie, ouderbegeleiding en psychofarma. Jongeren en online seksueel grensoverschrijdend gedrag | Opgroeien
- Het opstellen van een internet-en mediaveiligheidsplan is een oplossingsgerichte methodiek om vervolgens de veiligheid te waarborgen en grensoverschrijdend gedrag te voorkomen.
- De interventies vanuit I.T.E.R. een ambulant centrum voor preventie, begeleiding en behandeling van seksueel grensoverschrijdend gedrag ,zijn holistisch, traumasensitief, ontwikkelingsgericht, systemisch en doelgericht. Gericht op welzijn en toekomstig succes. I.T.E.R.: Voorstelling centrum
Belangrijk om voor ogen te houden is dat “absolute veiligheid” niet bestaat. Een veiligheidsplan is nooit volledig sluitend en heeft als doel om te kunnen afbouwen en terug te keren naar vertrouwen door bijsturing, versoepeling en evaluatie.
Veiligheid wordt vanuit de interventies van I.T.E.R. als breed gehanteerd met focus op het verder voorkomen van online seksueel grensoverschrijdend gedrag. Én het beschermen, bijsturen en bevorderen van de gezonde ontwikkeling op alle belangrijke levensdomeinen, gericht op alle betrokkenen.