Werken aan veiligheid voor kinderen en jongeren
De methodiek vertrekt vanuit de krachten van het gezin en versterkt die gericht. Signs of Safety brengt risico’s en veiligheid in balans door te werken vanuit het perspectief van alle gezinsleden. Duidelijke en concrete doelen worden geformuleerd om stap voor stap naar oplossingen te werken. Ouders werken samen met hun sociaal en professioneel netwerk aan een concreet plan dat een veilige context garandeert, ook als bepaalde risico’s blijven bestaan.
Signs of Safety is zowel praktijkgericht als praktijk gestuurd. Niet alleen jij als hulpverlener leert en groeit, ook de organisatie ontwikkelt zich als lerende omgeving.
De focus ligt op:
- samen werken en leren
- kennis delen
- reflecteren op het eigen handelen
- inzetten op kwaliteitsvolle professionaliteit
Door te kijken naar wat werkt en succesvolle praktijken te delen, versterk je de werking en de samenwerking.
Uitgangspunten Signs of Safety
Een werkrelatie opbouwen, gericht op partnerschap
Een sterke samenwerking met gezinnen en collega’s start met een open en nieuwsgierige houding. Je stelt gerichte vragen zonder het doel uit het oog te verliezen: kinderen en jongeren laten opgroeien in veiligheid.
Door uitgebreid te bevragen, krijg je zicht op wat er speelt en kan je samen met het gezin en hun netwerk de aanpak bijsturen. Hierbij neem je een correcte basishouding aan:
- Je respecteert gezinnen en erkent hun bereidheid tot samenwerking
- Je werkt samen met de persoon, niet met het probleem
- Je gelooft dat samenwerking mogelijk is, ook wanneer er sprake is van dwang
- Je ziet in elk gezin signalen van veiligheid
- Je houdt de focus op veiligheid
- Je leert de wensen van het gezin kennen
- Je zoekt actief naar concrete details
- Je werkt met kleine, haalbare veranderingen
- Je maakt een onderscheid tussen feiten en oordelen
- Je biedt keuzes aan
- Je gebruikt gesprekken als hefboom voor verandering
- Je ziet de principes als richtinggevend, niet als vaststaande waarheden
Kritisch denken als professional
Een vragende houding helpt je om kritisch te blijven. Je staat stil bij je eigen aannames en houdt er rekening mee dat je interpretatie niet volledig is.
Je weegt risico’s en krachten binnen een gezin zorgvuldig af. Dat doe je samen met het gezin en andere betrokken professionals.
Ontstaan van de methodiek
Signs of Safety werd ontwikkeld door de Australiërs Andrew Turnell en Steve Edwards. Zij bouwden de methodiek uit in samenwerking met hulpverleners die werkten met gezinnen met tieners met probleemgedrag.
De methodiek steunt op drie modellen:
- Oplossingsgerichte benadering (Solution Focused Brief Therapy)
Je vertrekt vanuit de krachten van gezinnen en werkt naar gewenst gedrag. Je focust op doelen, gewenste situaties en momenten waarop het al goed ging. - Resolutions family therapy
Gezinnen tonen dat ze zelf kunnen bijdragen aan veiligheid, afgestemd op de geuite zorgen. - Family group conference
Het gezin en hun netwerk werken samen aan veiligheid tijdens netwerkbijeenkomsten.
Werkinstrumenten
Als professional beschik je over verschillende tools:
Words and pictures
Een visueel verhaal dat moeilijke situaties op een begrijpelijke manier uitlegt aan kinderen en jongeren.
Waarderend interview
Je focust op wat werkt en versterkt de bestaande kennis, vaardigheden en successen van ouders.
De 3 huizen
Je betrekt kinderen en jongeren actief en maakt onderwerpen toegankelijk via drie vragen:
- Waar maken we ons zorgen over?
- Wat gaat er goed?
- Wat moet er gebeuren?
Het veilige huis
Geeft inzicht bij kinderen en jogneren in het veiligheidsplan en de afspraken die nodig zijn om herhaling te voorkomen. Kinderen staan ook stil wie voor hen belangrijke personen zijn die hen kunnen helpen.
Genogram
Een overzicht van de familie over meerdere generaties met aandacht voor relaties en steunfiguren.
Immediate story
Een duidelijke uitleg bij ingrijpende situaties, zoals een uithuisplaatsing, om kinderen te ondersteunen. Het verhaal geeft aan ouders, pleegouders en familieleden een verklaring zodat zij in staat zijn om deze uitleg ook zelf te brengen.
De eerdere-successenvraag
Je onderzoekt wanneer het al goed ging en wat daarbij hielp.
De uitzonderingsvraag
Je bekijkt wanneer het probleem minder aanwezig was en waarom.
De copingvraag
Je helpt mensen om hun veerkracht te erkennen en te versterken.
Het huis van de toekomst
Je verkent samen met het gezin hoe een veilige toekomst eruitziet:
- In veiligheidsdoelen beschrijf je wat ouders kunnen doen om veiligheid te vergroten
- In het veiligheidsplan leg je afspraken, opvolging en gevolgen vast
Veiligheidscirkels
Je brengt het netwerk rond het gezin in kaart en bekijkt hoe je dit kan uitbreiden.
Hoe werkt Signs of Safety in de praktijk?
Praten mét kinderen
Wanneer je met gezinnen spreekt over uitdagende thema’s als mishandeling, misbruik en verwaarlozing, bestaat de kans dat de stem van het kind vergeten wordt. De angst om hen nog meer te kwetsen dan al het geval is, is reëel.
Je spreekt met kinderen en niet over hen.
Je betrekt kinderen actief en houdt rekening met hun tempo. Je zorgt voor:
- duidelijke en begrijpelijke uitleg
- ruimte voor hun mening
- respect en vertrouwen
Ouders nemen een belangrijke rol op in het uitleggen van de situatie en de gemaakte afspraken.
Het netwerk betrekken
Het netwerk rond het gezin blijft aanwezig, ook op lange termijn. Daarom betrek je dit netwerk vanaf het begin:
- vraag ouders wie hen kan ondersteunen
- betrek belangrijke personen actief
- onderzoek samen met kinderen wie hen kan helpen
Werken aan partnerschap
Je werkt samen met:
- kinderen en jongeren
- ouders
- het netwerk
- andere professionals
Dit partnerschap loopt doorheen het volledige traject: van aanmelding tot afronding van de hulp.
De Vlaamse forumgroep ontwikkelde een gemeenschappelijke taal en visie voor trajecten waar professionals in situaties van verontrusting en maatschappelijke noodzaak elkaar ontmoeten.
Deze gemeenschappelijke taal en visie vind je in het charter vernieuwd partnerschap.
Onderzoek en hulpmiddelen
-
Onderzoeksrapport over de implementatie van de contextbegeleiding Signs of SafetyDownloadDownload
-
Welkom en inleiding op contextbegeleiding Signs of Safety - Nele Haedens, OpgroeienDownloadDownload
-
Bevindingen van het Vlaamse onderzoek naar het implementatieproces contextbegeleiding SofS - Lana De Clercq, Universiteit GentDownloadDownload
-
What difference makes the difference? An international perspective - Mike Caslor, Signs of Safety trainer en consultantDownloadDownload
-
Op weg naar sterk partnerschap in veiligheid en zinvol meten - Veerle Stulens en Raf Van Hoof, OpgroeienDownloadDownload
-
Bevindingen van het Vlaamse onderzoek naar de ervaren impact - Lana De Clercq, Universiteit GentDownloadDownload
-
Een bredere reflectie op het zichtbaar maken van impact in de jeugdhulp - Chris Swerts, HOGENTDownloadDownload
-
Wat nemen we mee naar de toekomst? - Bram Antheunis, Beleidsmedewerker, OpgroeienDownloadDownload
-
Jeugddelinquentie anders aanpakken - KULeuvenDownloadDownload
-
The road from crime to community - professor Fergus McNeillDownloadDownload
-
Transmuraal herstelgericht werken - dr. Bart ClaesDownloadDownload
-
Internationaal perspectief op onderzoek naar implementatie Signs of Safety - Mike CaslorDownloadDownload
-
Implementatie Signs of Safety: een lerende reis binnen OSD - Nele HaedensDownloadDownload
-
Onderzoeksbevindingen procesevaluatie Signs of Safety implementatie - Lana De ClercqDownloadDownload
-
Een reflectie op de implementatie van Signs of Safety - Prof. Rudi RooseDownloadDownload
-
Toekomstige stappen in de implementatie van Signs of Safety - Bruno Claessens en Bram AntheunisDownloadDownload
-
Zinvol meten: hoe gebeurt de magie van Signs of Safety - Mike CaslorDownloadDownload
-
Onderzoeksbevindingen ervaren impact door kinderen, jongeren, hun families en praktijkwerkers - Lana De ClercqDownloadDownload
-
Handelingsgericht Diagnostiek en Signs of Safety hand in hand binnen OOOC - Dorien WillemsDownloadDownload
-
Feedbacklussen na veiligheidsplanning Signs of Safety - Isabelle Quintens en Katrien VertonghenDownloadDownload
-
Eindrapport procesevaluatie implementatie Signs of SafetyDownloadDownload
-
Samenvatting eindrapport implementatie Signs of SafetyDownloadDownload
-
Webinar Signs of Safety - Leading the learningDownloadDownload
-
Webinar Signs of Safety - If you have only one minuteDownloadDownload
-
Webinar Signs of Safety - Expeditie 2021: focus op het proces van organisatieontwikkelingDownloadDownload
-
Webinar Signs of Safety - Alleen ga je sneller, samen kom je verderDownloadDownload
-
Webinar Signs of Safety - Genezen in quarantaineDownloadDownload
Meer weten?
- Internationaal perspectief op onderzoek naar implementatie Signs of Safety - Prof. Louise Caffrey
- Podcast: Consulent in gesprek met Sylvia
- Bruno Vanobbergen over Signs of Safety
- Ervaringsdeskundige Sylvia aan het woord
- Interview met consulente Cindy
- Consulente Lisa werkt voor het ondersteuningscentrum jeugdzorg in Kortrijk
- Consulente Leslie over haar job bij de sociale dienst van de jeugdrechtbank
- Hanne terug naar huis
- Pitch Alexander Castelein
- Pitch Jorien Vandeput
- Pitch An Claes
- Pitch Ingrid Van Eetvelt
- Pitch Iris De Boeck
- Pitch rechter Herman Dams
- De link tussen Signs of Safety en de zelfdeterminantietheorie - Prof. Louise Caffrey
- Andrew Turnell aan het woord
- Webinar Signs of Safety - Leading the learning
- Webinar Signs of Safety - If you have only one minute
- Webinar Signs of Safety - Expeditie 2021: focus op het proces van organisatieontwikkeling
- Webinar Signs of Safety - Alleen ga je sneller, samen kom je verder
- Webinar Signs of Safety - Van uitdagingen naar mogelijkheden, samen komen we tot beweging
Folder 'Samen op weg naar veiligheid'
- Folder voor professionelen
- Folder voor kinderen en jongeren
- Folder voor ouders en opvoeders
- Folder voor het netwerk, ouders en opvoeders
Vanuit hun maatschappelijk mandaat gaan de ondersteuningscentra jeugdzorg (OCJ) en sociale diensten jeugdrechtbank (SDJ) samen met kinderen, jongeren, ouders, opvoedingsverantwoordelijken, hun netwerk en eventueel professionele hulpverleners aan de slag met één doel: kinderen en jongeren veilig, geliefd en omringd laten opgroeien.