Onderzoek Verlengde Icterus
Wat is het?
Icterus (geelzucht) is een veelvoorkomend verschijnsel: 60% van de à terme geboren kinderen en 80% van de prematuren maakt een periode van geelzucht door. Meestal verdwijnt deze spontaan na 1 tot 2 weken. We spreken van een 'Verlengde Icterus' als de icterus langer aanhoudt na de leeftijd van 14 dagen. Verlengde neonatale icterus kan fysiologisch zijn, maar kan ook wijzen op een onderliggende pathologie, waarbij een tijdige verwijzing essentieel is.
In twee masterproeven werd 'Verlengde Neonatale Icterus' onderzocht in samenwerking met Opgroeien.
In de eerste studie werden de artsen en verpleegkundigen werkzaam in het consultatiebureau van Kind en Gezin opgeleid over 'Verlengde Icterus'. De onderzoekers stelden samen met Opgroeien een protocol op om 'Verlengde Icterus' te detecteren in een preventieve setting. Dit protocol werd toegepast vanaf 1 oktober 2021. Aan de hand van de registraties gekoppeld aan dit protocol werd er voor de eerste keer een prevalentie van (verlengde) icterus en ontkleurde stoelgang bij Vlaamse zuigelingen beschreven. Ook de invloed van verschillende predictieve factoren (o.a. geslacht, borstvoeding, origine, …) werd geanalyseerd.
In de tweede studie werd het protocol verder geoptimaliseerd en geëvalueerd. Het protocol 'Verlengde Icterus' werd bijgestuurd en gebruikt vanaf januari 2024. In deze studie werd niet alleen de prevalentie van (verlengde) icterus vergeleken met de vorige studie, maar werd er ook een analyse gedaan van de verwijzingen voor icterus door Kind en Gezin en een bevraging van de kinderartsen over het protocol.
Waarom is het belangrijk
De studie resulteerde in informatie over de prevalentie van verlengde icterus bij kinderen in Vlaanderen. De evaluatie van het protocol verlengde icterus leverde informatie op over welke preventieve rol de dienstverlening van Kind en Gezin kan opnemen in het vroegtijdig detecteren van een mogelijke pathologie.
Hoe verliep het onderzoek?
In de eerste studie analyseerden de onderzoekers gegevens over het voorkomen van icterus en ontkleurde stoelgang die in de dienstverlening van Kind en Gezin werden geregistreerd van 1 oktober 2021 tot 30 september 2022.
Een verplichte registratie volgens het protocol Verlengde Icterus gebeurde tijdens huisbezoek 2 weken, consult 4 weken en consult 8 weken in het elektronisch Kinddossier. Een ondersteunende flowchart en stoelgangskaart werden ontwikkeld. De artsen en verpleegkundigen kregen een opleiding over Verlengde Geelzucht vooraleer het protocol werd geïntroduceerd.
Opgroeien leverde de data aan vanuit het elektronisch Kinddossier voor analyse. In totaal werden er gegevens over 65 497 Kinderen aan de onderzoekers bezorgd. Het ging daarbij niet alleen om gegevens over Icterus, maar ook om enkele profielgegevens (zoals provincie, geslacht, voeding, origine moeder).
In de tweede studie werden gegevens verzameld en geanalyseerd over de periode 1 januari 2024 tot en met 30 november 2024. Vanuit de resultaten van de eerste studie werd het protocol Verlengde Icterus aangepast. Met enkel nog een verplichte registratie bij alle kinderen op het consult van 4 weken. Wel werd er alertheid gevraagd op huisbezoek 2 weken en consult 8 weken en werd de mogelijkheid gegeven om dit te registreren.
Opgroeien leverde de data aan vanuit het elektronisch Kinddossier voor analyse. In totaal werden er gegevens over 57 858 kinderen aan de onderzoekers bezorgd. Het ging daarbij niet alleen om gegevens over Icterus, maar ook gegevens over het resultaat van de verwijzing en enkele profielgegevens (zoals provincie, geslacht, voeding, origine moeder).
In kader van de evaluatie van het protocol verzamelden de onderzoekers bijkomend volgende data:
- Vragenlijst Kasai-operaties bij de Vlaamse Ziekenhuizen die deze ingreep uitvoeren (N= 4 antwoorden)
- Vragenlijst feedback kinderartsen en ASO’s pediatrie (N = 154 kinderartsen en 77 assistenten kindergeneeskunde in opleiding)
